Zasiedzenie Kraków Adwokat

Zasiedzenie jest rozwiązaniem prawnym znanym już w prawie rzymskim. Wówczas określano je jako Usucapio. Była to doktryna prawa cywilnego, która umożliwiała nabywanie własności przez trwałe i nieprzerwane posiadanie rzeczy przez określony czas. Oznacza to, że jeśli ktoś był w posiadaniu nieruchomości lub ruchomości przez długi czas bez przerwy to zgodnie z prawem, mógł stać się właścicielem tej rzeczy.

Prawo to stosowane także obecnie ma swoje korzenie w rzymskim prawie cywilnym i zostało przyjęte w wielu krajach, w tym we Francji, Niemczech i Włoszech.

Zasiedzenie w polskim prawie

Zasiedzenie to instytucja prawa polskiego polegająca na nabyciu własności poprzez długi okres samoistnego posiadania nieruchomości. Przepisy prawa cywilnego stanowią, że osoba, która jest tzw. posiadaczem samoistnym przez okres 20 lub 30 lat, staje się właścicielem na mocy prawa. Okres ten zależy od tego, czy posiadanie odbywało się w dobrej czy złej wierze. W celu potwierdzenia nabycia własności, konieczne jest wszczęcie postępowania sądowego.

Postępowanie to odbywa się w sądzie rejonowym właściwym dla położenia nieruchomości. W toku postępowania wnioskodawca musi udowodnić swoje posiadanie przez okres 20 lub 30 lat. Najczęściej stosowanymi dowodami w tych sprawach są dokumenty potwierdzające płatności rachunków, takie jak: potwierdzenia płatności za prąd, wodę, gaz, potwierdzenia zapłaty podatków itp. Ponadto, w postępowaniu o zasiedzenie, często są też przywoływani świadkowie, w tym sąsiedzi nieruchomości, którzy chętnie potwierdzą, że dana osoba korzystała z nieruchomości w okresie objętym wnioskiem.

W postępowaniu o zasiedzenie ważne jest, aby pamiętać, że prawo przewiduje możliwość przeniesienia posiadania. Co to oznacza? Jeśli otrzymałeś nieruchomość od prawowitego posiadacza, możesz dodać do swojego posiadania okres, w którym on korzystał z nieruchomości. Zgodnie z prawem: obecny posiadacz może dodać do czasu, który posiadł, czas posiadania swojego poprzednika. Więc jeśli posiadałeś nieruchomość przez 5 lat, ale osoba, która przekazała Ci nieruchomość, posiadała ją przez 25 lat, możesz próbować ubiegać się o zasiedzenie.

Ile kosztuje postępowanie o zasiedzenie?

Opłata sądowa w tego typu sprawach jest stała i wynosi 2 000 zł. Należy ją uiścić przed wszczęciem postępowania sądowego.

Postępowanie o stwierdzenie zasiedzenia Kraków

Jak wspomniano wcześniej, zasiedzenie następuje z mocy prawa. Oznacza to, że celem postępowania sądowego w sprawach o zasiedzenie nie jest nadanie przez sąd prawa własności posiadaczowi nieruchomości, lecz potwierdzenie faktu, iż na skutek długiego okresu władania, posiadacz nieruchomości stał się jej właścicielem.

Z uwagi na taką istotę instytucji zasiedzenia, postępowanie sądowe odbywa się w trybie nieprocesowym. Oznacza to, że nie występują w nim klasyczne strony w postaci powoda i pozwanego, jak w przypadku sporów sądowych. Podmiotami takiego postępowania są natomiast wnioskodawca i uczestnicy. Wydane przez sąd postanowienie ma charakter deklaratoryjny – potwierdza jedynie stan prawny, który już wcześniej zaistniał. Choć do samego przejścia własności wyrok nie jest teoretycznie potrzebny, to w praktyce okazuje się niezbędny. Bez oficjalnego postanowienia sądu nowy właściciel nie może wpisać swojego prawa do księgi wieczystej, sprzedać nieruchomości ani przekazać jej w darowiźnie.

Gdzie złożyć wniosek w Krakowie?

Sprawy o zasiedzenie nieruchomości zawsze rozpatrywane są przez sądy rejonowe właściwe ze względu na miejsce położenia danej nieruchomości (jest to tzw. właściwość wyłączna).

Jeśli nieruchomość leży w granicach administracyjnych Krakowa, wniosek składa się do jednego z czterech sądów rejonowych, w zależności od dzielnicy:

Sytuacja komplikuje się w przypadku miejscowości otaczających Kraków (powiat krakowski i wielicki), gdzie podział sądowy nie pokrywa się idealnie z podziałem administracyjnym:

• Kierunek północny i zachodni (np. Zielonki, Zabierzów, Liszki, Michałowice, Krzeszowice): sprawy te rozpoznaje Wydział Cywilny Sądu Rejonowego dla Krakowa-Krowodrzy w Krakowie (Adres: ul. Przy Rondzie 7, 31-547 Kraków).
• Kierunek południowy i wschodni (np. Wieliczka, Niepołomice, Biskupice, Kłaj, Świątniki Górne), ale też Skawina i Mogilany: wszystkie te rejony podlegają pod Sąd Rejonowy w Wieliczce (Adres: ul. Janińska 25, 32-020 Wieliczka; Wydział Cywilny mieści się w Wieliczce, natomiast w Skawinie działa zamiejscowy wydział ksiąg wieczystych).
• Wyjątek – Gmina Gdów: choć administracyjnie leży w powiecie wielickim, to jako jedyna z tego rejonu podlega pod Sąd Rejonowy w Myślenicach (Adres: ul. marsz. Józefa Piłsudskiego 7, 32-400 Myślenice).

Wniosek o zasiedzenie

Postępowanie w sprawie o stwierdzenie zasiedzenia wszczynane jest przez wniosek do sądu rejonowego będącego właściwym miejscowo dla gminy, w której położona jest zasiadywana nieruchomość. Wniosek powinien zadośćuczynić wszelkim cechom pisma procesowego, co oznacza, że powinien zawierać wskazanie sądu, do którego jest kierowany, oznaczenie wnoszącego, osób zainteresowanych, przedmiotowej nieruchomości, wskazanie żądania, dowodów oraz uzasadnienie.

Wniosek o stwierdzenie zasiedzenia może wnieść każdy zainteresowany, co oznacza każdą osobę mającą interes prawny w stwierdzeniu zasiedzenia. W praktyce najczęściej wnoszącym wniosek o stwierdzenie zasiedzenia jest sam władający nieruchomością, który chce w ten sposób potwierdzić swoje prawa własności do niej. Warto jednak pamiętać, że taki wniosek może złożyć także np. formalny właściciel nieruchomości, a nawet wierzyciel, który w stwierdzeniu zasiedzenia na rzecz dłużnika może upatrywać szansę na zaspokojenie swojego roszczenia.

Jakie dowody przy zasiedzeniu?

Z uwagi na wspominany już charakter postępowania w sprawach o zasiedzenie, polegający na stwierdzeniu pewnego faktu, postępowanie polega na udowodnieniu przez wnioskodawcę jego wystąpienia. W tym celu wnioskodawca musi udowodnić, że władał nieruchomością w sposób samoistny przez określony w przepisach okres czasu.

W celu udowodnienia tych okoliczności wnioskodawca może powoływać dowolne dowody. Co do zasady w sprawach o zasiedzenie nieruchomości koniecznym jest jednak powołanie dokumentów dotyczących zasiadywanej nieruchomości, takich jak księgi wieczyste, dokumenty geodezyjne, a także powołanie świadków.

Po złożeniu do sądu wniosku o stwierdzenie zasiedzenia, sąd doręcza odpisy wniosku osobom zainteresowanym w sprawie, które stają się uczestnikami postępowania, wyznaczając im termin na odniesienie się do treści wniosku. Po przedstawieniu stanowisk wszystkich uczestników, sąd wyznacza termin rozprawy, w trakcie którego uczestnicy oraz świadkowie zostają przesłuchani.

Po zapoznaniu się ze stanowiskami uczestników, zeznaniami świadków oraz dowodami rzeczowymi, a także innymi okolicznościami sprawy, sąd wydaje postanowienie w przedmiocie stwierdzenia zasiedzenia nieruchomości lub oddalenia wniosku.

Przeszkody uniemożliwiające zasiedzenie

W niektórych przypadkach zasiedzenie nieruchomości nie będzie możliwe nawet, jeżeli posiadacz władał nieruchomością w sposób samoistny przez okres ponad 20 lub nawet ponad 30 lat. Przeszkody dla stwierdzenia zasiedzenia mogą wiązać się z osobą, przeciwko której biegło zasiedzenie, oraz z rolnym charakterem użytkowania nieruchomości.

Nieruchomość osoby małoletniej

Wpływ na długość okresu zasiedzenia ma nie tylko dobra lub zła wiara zasiadującego, ale również to, przeciwko komu biegnie zasiedzenie. Przepisy stanowią, iż nie można zasiedzieć nieruchomości, której formalnym właścicielem jest osoba małoletnia. W takim przypadku zasiedzenie może skończyć się najwcześniej z upływem dwóch lat od uzyskania pełnoletniości przez właściciela. Co ważne, nie w każdym przypadku oznacza to, że bieg zasiedzenia musi zakończyć się z dniem 20. urodzin właściciela nieruchomości – w określonych przypadkach możliwe jest bowiem uzyskanie pełnoletniości przez kobietę w wyniku zawarcia małżeństwa po ukończeniu 16. roku życia.

Zasiedzenie nieruchomości Skarbu Państwa

W sprawach o zasiedzenie zastosowanie mają przepisy w brzmieniu takim, w jakim obowiązywały w dniu zakończenia biegu zasiedzenia. Oznacza to w praktyce, że ważną okolicznością, którą należy brać pod uwagę w sprawach o zasiedzenie, są nieistniejące już regulacje.

Od 1961 do 1990 roku obowiązujące w Polsce przepisy uniemożliwiały zasiedzenie nieruchomości będącej własnością Skarbu Państwa. Z uwagi na fakt, iż od uchylenia tych przepisów minęło ponad 30 lat, a więc upłynął okres, w jakim następuje zasiedzenie także w złej wierze, przepisy te mają coraz mniejsze znaczenie w obecnie prowadzonych postępowaniach. Mimo wszystko okoliczność ta powinna być brana pod uwagę w celu prawidłowego obliczenia terminu zakończenia biegu zasiedzenia.

Zasiedzenie nieruchomości rolnej

Potencjalnie największe trudności mogą wiązać się z zasiadywaniem nieruchomości, która jest użytkowana w sposób rolniczy. Co ważne, ograniczenia możliwości zasiedzenia nieruchomości rolnej wynikają nie tylko z przepisów dawno już uchylonych, ale również z przepisów wprowadzonych w ostatnich latach (m.in. wymogi dotyczące posiadania statusu rolnika indywidualnego).

Zakończenie postępowania o zasiedzenie

Po prawomocnym orzeczeniu stwierdzającym nabycie prawa własności przez zasiedzenie, posiadacz może potwierdzić swoją własność, dokonując wpisu do księgi wieczystej nieruchomości.

Nabycie własności na drodze zasiedzenia powoduje powstanie obowiązku podatkowego w ramach podatku od spadków i darowizn. Wysokość podatku, jaki właściciel zobowiązany jest uiścić, wynosi 7% wartości nieruchomości.

Zwolnione z podatku jest jednak nabycie własności fizycznie wydzielonych części nieruchomości w drodze zasiedzenia przez osoby będące współwłaścicielami ułamkowych części nieruchomości – zwolnienie przysługuje do wysokości udziału we współwłasności.

Właściciel zobowiązany jest zgłosić swój obowiązek podatkowy do właściwego miejscowo urzędu skarbowego. Zgłoszenie następuje w formie zeznania podatkowego (SD-3) złożonego w terminie 1 miesiąca od dnia uprawomocnienia się orzeczenia stwierdzającego zasiedzenie nieruchomości.

Adwokat zasiedzenie Kraków

Czy warto skorzystać z pomocy prawnika w postępowaniu o zasiedzenie? Postępowanie o zasiedzenie nie jest sprawą prostą. Wymaga ono prawidłowego ustalenia aktualnego i historycznego stanu prawnego nieruchomości oraz precyzyjnego przeprowadzenia postępowania dowodowego. Z zasiedzeniem wiąże się wiele zawiłości prawnych, które należy uwzględnić przed wniesieniem sprawy do sądu. Choć obecność adwokata nie jest formalnie obowiązkowa, wsparcie doświadczonego prawnika pozwala uniknąć błędów formalnych i skutecznie zabezpieczyć majątek o znacznej wartości.